Polecamy nowy tom, który ukazał się 1 grudnia 2025 r. w serii Biblioteka Europy Środka nakładem Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie.
Książka Macieja Janowskiego Karpaty. Opowieść o pewnych górach obejmuje cały łańcuch Karpat — od Bratysławy po Żelazne Wrota, od Bieszczadów po Góry Bihorskie — i opisuje dzieje tego regionu od prehistorii po współczesność. Dla autora Karpaty to przestrzeń, w której człowiek i krajobraz tworzą wspólnotę losu, a historia toczy się w rytmie dolin i przełęczy.
Janowski przedstawia Karpaty jako obszar wielonarodowy, gdzie przez stulecia współistniały różne grupy etniczne i wyznaniowe — Polacy, Rusini, Słowacy, Węgrzy, Rumuni, Czesi, Żydzi, Niemcy. W tym pejzażu, rozpiętym między kulturami i imperiami, „górskość” staje się kategorią kulturową — sposobem życia i myślenia kształtowanym przez przyrodę, wierzenia i sztukę.
Autor przygląda się również okresowi powojennych przemian: wysiedleniom, industrializacji, zmianom krajobrazu i pamięci. W tej części widać ścieranie się dziedzictwa imperiów z rzeczywistością państw socjalistycznych, a następnie z procesem transformacji po 1989 roku.
Bez egzaltacji, ale z literacką uważnością i historyczną erudycją autor kreśli panoramę Karpat, które nie mają jednego centrum.
Prof. Maciej Janowski jest historykiem, dyrektorem Instytutu Historii PAN i jednocześnie zapalonym miłośnikiem wędrówek górskich.Wieloletni wykładowca Central European University (wówczas w Budapeszcie). Zajmuje się historią Polski i Europy Środkowej, przede wszystkim w „długim XIX wieku”. Jego ogromny dorobek naukowy znalazł uznanie między innymi w 2009 roku, kiedy otrzymał Nagrodę Historyczną „Polityki”, Nagrodę Biblioteki Raczyńskich i Nagrodę im. Jerzego Giedroycia jako współautor książki Dzieje inteligencji polskiej do roku 1918 (z Jerzym Jedlickim i Magdaleną Micińską).