To już 16. edycja Festiwalu Kultury Rumuńskiej w Krakowie. Odbywające się w jego ramach koncerty, filmy, prezentacje książek i czytanie performatywne przybliżą krakowskiej publiczności witalność kultury jednocześnie tak nam bliskiej i tak różnej od kultury polskiej.
Kolejna edycja festiwalu, pierwsza po zakończeniu Sezonu Kulturalnego Rumunia–Polska 2024-2025, jest również pretekstem do uhonorowania krakowskich instytucji kultury, które przyczyniły się do sukcesu trwającego prawie dwa lata Sezonu: Międzynarodowego Centrum Kultury, w którym odbyły się dwie wyjątkowe wystawy oraz dziesiątki wydarzeń towarzyszących, Cricoteki – współorganizatora rumuńskiej edycji festiwalu „Playing with Kantor”, Uniwersytetu Jagiellońskiego, w którym nieprzerwanie od 50 lat język rumuński jest przedmiotem studiów, Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej, będącej miejscem spotkań lokalnej społeczności rumuńskiej, oraz Kina Pod Baranami.
PROGRAM
CZWARTEK 14 MAJA
20:00 – Inauguracja Przeglądu Nowego Kina Rumuńskiego
BOSS
reż. Bogdan Mirică, 2023, 126 min.
Wprowadzenie: Kamil Walczak
Kino Pod Baranami (Rynek Główny 27)
Bogdan, skrupulatny i inteligentny kierowca karetki z Bukaresztu, bierze udział w napadzie z bronią w ręku razem z trzema mężczyznami, których ledwie zna. Podczas ucieczki z miejsca przestępstwa dochodzi do potrącenia świadka, który zapada w śpiączkę, a następnie umiera w podejrzanych okolicznościach. To wydarzenie wstrząsa sumieniem Bogdana. Próbując opanować sytuację, rozpoczyna drobiazgowe, niemal obsesyjne śledztwo, by odkryć prawdziwą tożsamość swoich wspólników, lecz im więcej się dowiaduje, tym głębiej pogrąża się w spirali strachu i paranoi, która zaczyna przejmować kontrolę nad całym jego życiem.
12:00 – Spotkanie z Olegiem Serebrianem na Uniwersytecie Jagiellońskim
Goście: Oleg Serebrian, dr hab. Kazimierz Jurczak, prof. UJ
Uniwersytet Jagielloński, Małe Paderevianum, parter, sala
0.3
Dyskusja odbywa się w ramach spotkań organizowanych przez Pracownię Studiów
Mołdawskich UJ, której działalność została zainagurowana w 2024 roku.
Charakteryzujący się interdyscyplinarnym podejściem nowy kierunek badań ma za
zadanie zgłębiać bogate dziedzictwo historyczne i kulturalne Republiki
Mołdawii, jak również jej współczesność. Podczas rozmowy z dyplomatą i pisarzem
Olegiem Serebrianem zostaną poruszone tematy takie jak strategiczne znaczenie
Republiki Mołdawii oraz perspektywy jej integracji z Unią Europejską.
Spotkanie dla osób studiujących i pracujących na UJ.
Oleg Serebrian – mołdawski pisarz, politolog, dyplomata i polityk. Studiował historię, prawo i stosunki międzynarodowe w Kiszyniowie i Nicei. Studia kontynuował w Edynburgu, Paryżu i Birmingham. Doktor nauk politycznych specjalizujący się w geopolityce, były ambasador Mołdawii m.in. we Francji i w Niemczech, w latach 2022-2025 wicepremier ds. reintegracji Naddniestrza. Obecnie jest ambasadorem Mołdawii w Turcji. Oleg Serebrian jest autorem trzech powieści: Cântecul mării /Pieśń morza (2011), Woldemar (2018, wyd. pol. 2025) i Pe contrasens / Pod prąd (2021, wyd. pol. 2023). Dwie ostatnie ukazały się w przekładzie na język polski nakładem Wydawnictwa Amaltea.
18:00 – Oleg Serebrian – spotkanie literackie wokół powieści Woldemar
Goście: Oleg Serebrian, Radosława Janowska-Lascar (autorka przekładu)
Prowadzenie: Georgina Gryboś
Woldemar to poruszająca powieść psychologiczna, osadzona w wielokulturowej Bukowinie drugiej połowy XX wieku. Oleg Serebrian kreśli subtelny portret chłopca dorastającego w świecie rozdwojonym między idyllicznymi wspomnieniami przeszłości a rzeczywistością sowieckiego reżimu. Woldemar to dziecko o niezwykłej wrażliwości, zafascynowane historią własnej rodziny i dawną świetnością Czerniowiec. Żyje na pograniczu światów – między wsią a resztkami inteligenckiej elity – próbując zrozumieć, kim jest i gdzie naprawdę przynależy.
Pałac Potockich, Sala Zielona (Rynek Główny 20)
20:00 – Film: ZĘBY MLECZNE
reż. Mihai Mincan, 2025
Kino Pod Baranami (Rynek Główny 27)
Rumunia, 1989. Schyłek dyktatury Nicolae Ceaușescu. W małym, odizolowanym miasteczku dziesięcioletnia Maria widzi, jak jej siostra znika na jej oczach. Załamana tą stratą, próbuje zrozumieć nową, przerażającą rzeczywistość i zmierzyć się z dwoma koszmarnymi wymiarami: światem, w którym jest zagubiona, ignorowana i pozostawiona sama sobie oraz przestrzenią snów, gdzie mroczne wizje zaczynają przejmować kontrolę nad jej życiem. Czy zdoła znaleźć w sobie odwagę, by dorosnąć?
Film miał swoją światową premierę w sekcji konkursowej Orizzonti na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji w 2025 roku.
SOBOTA 16 MAJA
12:00 – Rumunia inspiruje: pokaz filmu i spotkanie z rumuńskimi artystami
Goście:
Bogdan Achimescu, Andreea Anghel
Prowadzenie:
Łukasz Galusek
Arteteka (ul. Rajska 12, wejście od ul. Szujskiego)
W ramach wydarzenia odbędzie się pokaz filmu dokumentalnego Kraj w pięciu portretach oraz dyskusja moderowana przez Łukasza Galuska z dwojgiem uznanych artystów obecnych na polskiej scenie sztuki współczesnej: Bogdanem Achimescu i Andreeą Anghel. Dowiecie się, w jaki sposób Rumunia staje się źródłem inspiracji.
Kraj w 5 portretach
reż. Andrei-Nicolae Teodorescu, 2022, 52 min.
Każdy kraj ma swoją tożsamość, swój stereotyp, coś, z powodu czego jest znany. Film przedstawia pięć postaci aktywnych w pięciu różnych dziedzinach. Każda z nich przyczynia się do rozpoznawalności Rumunii, rozwijając jednocześnie bogactwo kulturowe, przyrodnicze, naukowe, techniczne i artystyczne kraju o ogromnym potencjale.
Urodzony w Timișoarze w Rumunii, Bogdan Achimescu studiował w Akademii Sztuk Wizualnych w Klużu-Napoce, a dyplom uzyskał na Wydziale Grafiki Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie. Praktykuje rysunek, fotografię i instalację. Reprezentował Rumunię na Biennale Weneckim w 2001 r. w ramach projektu Context Network. Jego prace znajdują się w licznych kolekcjach w kraju i za granicą (MoMA, Uffizi i in.). Jest wykładowcą wyższych uczelniach artystycznych w Polsce (Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie w latach 1992-1993, od 2007 do chwili obecnej), Rumunii, USA. Ma na swoim koncie wystawy indywidualne w Europie, Azji i Ameryce. W latach 2020-2024 był dyrektorem Szkoły Doktorskiej Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie.
Pochodząca z Rumunii Andreea Anghel mieszka i pracuje obecnie we Wrocławiu. W swoich pracach łączy gotowe meble, elementy XX-wiecznego wyposażenia wnętrz oraz inne asamblaże – używane zarówno jako technika rzeźbiarska, jak i pisarska – z nowo skonstruowanymi elementami i gabinetami osobliwości. W 2025 r. prace artystki zostały zaprezentowane w ramach wystawy zbiorowej współczesnych rumuńskich rzeźbiarek „Unleashing the Sins of Sculpture” w Galerii Scânteia+ w Bukareszcie. W tym samym roku artystka wzięła również udział w prestiżowej wystawie „Śmiejąc się jednym, płacząc drugim okiem. Sztuka Rumunii z kolekcji Ovidiu Șandora” w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie oraz w Festiwalu Literacki Sopot, odbywających się w ramach Sezonu Kulturalnego Rumunia-Polska 2024-2025.
dr Łukasz Galusek — architekt i historyk; dyrektor Muzeum Śląskiego w Katowicach. Zajmuje się dyplomacją publiczną oraz kulturą, sztuką i architekturą Europy Środkowej. Autor i współautor licznych publikacji, m.in. Socmodernizm. Architektura w Europie Środkowej w okresie zimnej wojny (wyd. polskie i angielskie: Kraków 2024) oraz Pogranicze. O odradzaniu się kultury (wyd. polskie: Wrocław 2012, wyd. angielskie: Wiedeń–Zürich 2019, wyd. serbskie: Belgrad 2024); współkurator wystaw poświęconych sztuce Europy Środkowej, m.in. „Kartograf złowrogiej historii. Tara (von Neudorf)” (2013), „Adriatycka epopeja. Ivan Meštrović” (2017), „Architektura niepodległości w Europie Środkowej” (2018), „Socmodernizm. Architektura w Europie Środkowej w okresie zimnej wojny” (2024), „Śmiejąc się jednym, płacząc drugim okiem. Sztuka Rumunii z kolekcji Ovidiu Șandora” (2025).
16:00 – Film: LA GOMERA
reż. Corneliu Porumboiu, 2019, 97 min.
Kino Pod Baranami (Rynek Główny 27)
Mistrz rumuńskiej Nowej Fali zabiera nas na wakacje od powagi, i to nie byle gdzie, bo na jedną z Wysp Kanaryjskich – Gomerę. To tu przypływa skorumpowany, ponury gliniarz z Bukaresztu, by nauczyć się sekretnego lokalnego języka gwizdów, el silbo. Dzięki niemu może dogadywać się z mafią i planować porwanie, gwiżdżąc na policyjne podsłuchy. Nauczycielami Rumuna zostają tutejszy gangster i tajemnicza, ciemnowłosa femme fatale.Kryminalna komedia w reżyserii Corneliu Porumboiu zaskakuje pomysłowością, bawi absurdalnym humorem, a przede wszystkim dowodzi, że każdy, kto traktuje siebie śmiertelnie poważnie, staje się śmieszny.
Film miał światową premierę
w Konkursie Głównym 72. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Cannes w 2019
roku.
18.00 – Czytanie performatywne sztuki Zniknięcia autorstwa Elise Wilk
Reżyseria: Mira Mańka
Przekład:
Joanna Kornaś-Warwas
Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora – Cricoteka (Nadwiślańska 2/4)
Zniknięcia Elise Wilk to jedna z najważniejszych współczesnych sztuk rumuńskich, która w sposób niezwykle czuły, a zarazem bezlitosny, kreśli obraz rodziny uwikłanej w wielką historię. To podróż przez czas, pamięć i milczenie. Punktem wyjścia dla tej opowieści jest historia Sasów Siedmiogrodzkich – niemieckiej mniejszości, która przez osiem wieków współtworzyła krajobraz kulturowy Rumunii. Sztuka wywodzącej się z tej społeczności Elise Wilk dokumentuje jej powolne, bolesne znikanie. Jedna rodzina. Trzy pokolenia. Trzy przełomowe zimy. Dramat, rozpisany od wojennej traumy 1944 roku, przez duszny klimat schyłku komunizmu w 1989 roku, aż po współczesną samotność w zjednoczonej Europie, dokumentuje kolejne zniknięcia. Choć opowieść jest głęboko osadzona w kontekście historycznym, jej przesłanie ma charakter całkowicie uniwersalny. To poruszające studium mechanizmów traumy pokoleniowej, w której błędy i przemilczenia przodków rezonują w życiu ich dzieci i wnuków.
Projekt pierwotnie powstał na zamówienie Art Inkubatora Goyki 3, w ramach 14. edycji Międzynarodowego Festiwalu Literacki Sopot 2025.
20:15 – Zestaw
filmów krótkometrażowych (95 min.)
Kino Pod Baranami (Rynek Główny 27)
Dziadek śpi / Bunicu doarme (reż. Matei Branea, 2025)
Sześcioletnia Alma nie potrafi pogodzić się z niekończącym się snem dziadka, dlatego zabiera go na ich ostatnią wspólną przygodę.
Słabe połączenie/ Conexiune instabilă (reż. Răzvan Dinu, 2025)
Pasterz żyjący w izolacji wśród odległych wzgórz Rumunii nawiązuje przez TikToka, wydaje się, iż romantyczną relację, z tajemniczą młodą kobietą. Z czasem odkrywa on jednak, że padł ofiarą misternie skonstruowanego oszustwa emocjonalnego.
Miłość unosi się w powietrzu / Dragostea e în aer (reż. Claudiu Mitcu, 2025)
Próba spędzenia romantycznej rocznicy w hotelu w Bukareszcie kończy się źle dla Laury i Mariusa, którzy muszą wrócić wcześniej do swojego mieszkania. W domu odkrywają, że romantyzm nadal istnieje. Niestety nie dla nich.
Szaleniec/ Nebunul (reż. Igor Cobileanski, 2025)
Rumunia, 1992 rok. Sava zostaje umieszczony w szpitalu psychiatrycznym. Gdy budynek zostaje zwrócony klasztorowi, pacjenci są przenoszeni do innych placówek. Sava jednak ucieka, po czym wraca – potrzebuje jeszcze trochę czasu, by dokończyć swój ambitny projekt: latający spodek.
21:00 –
Koncert: The Broken Sound of Krakow
Wykonawcy: Petre Ionuțescu (trąbka) & Doctorul Sinteză (Alexandru Pascu i Cristian Văduva)
Koncert z balkonu Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie (Rynek Główny 25)
Wybór trąbki jako głównego instrumentu koncertu jest nawiązaniem do tradycji hejnału. Melodia, która nagle się urywa, zachowując pamięć o trębaczu, który ostrzegł miasto przed mongolską inwazją, staje się centralną metaforą projektu: nieciągły dźwięk, przerywany sygnał, zawieszona pamięć. To właśnie to załamanie dźwięku nadaje tytuł The Broken Sound of Krakow i definiuje muzyczną dramaturgię spektaklu. Dźwięk trąbki zaczyna się jako czysty gest akustyczny, a następnie jest przetwarzany elektronicznie, co sprawia, że zaczyna pękać, pomnażać się i przekształcać w zupełnie nowe, nieoczekiwane barwy.
Petre Ionuțescu, jeden z najbardziej cenionych rumuńskich trębaczy współczesnych, wnosi do występu ekspresyjną siłę zarówno akustycznego, jak i przetworzonego dźwięku trąbki, rozwijając tematy, które zaczynają się od pamięci, sygnału i improwizacji.
Prowadząc nieustanny dialog z trąbką, Doctorul Sinteză odgrywa kluczową rolę w tworzeniu rdzenia muzyki elektronicznej na żywo, wykorzystując syntezatory sprzętowe, samplery, sekwencery, przetwarzanie dźwięku na żywo oraz projektowanie dźwięków filmowych. Jego świat przejmuje partie trąbki, przekształcając je w pulsacje, faktury, zawieszone harmonie i struktury rytmiczne, rozwijając ideę „złamanego brzmienia” w ramach współczesnego języka muzyki elektronicznej. W ten sposób element jazzowy w naturalny sposób rozciąga się na eksperymentalną elektronikę, ambient, abstrakcyjne rytmy i immersyjne pejzaże dźwiękowe.
NIEDZIELA 17 MAJA
18:00 – Film: NA WŁASNĄ RĘKĘ
reż. Tudor Cristian Jurgiu, 2026, 94 min.
Kino Pod Baranami, Rynek Główny 27
W małym mieście w Rumunii grupa nastolatków uczy sobie radzić bez rodziców, którzy wyjechali do pracy za granicę. Zmuszeni do zbyt wczesnego dorośnięcia, tworzą własną „rodzinę” w desperackiej próbie wypełnienia pustki. W centrum grupy jest Flavia, silna dziewczyna, która ukrywa emocje za sarkazmem. Jednak troska o innych zmienia sposób, w jaki zaczyna postrzegać siebie i otaczający ją świat. Brawura Flavii, podobnie jak u pozostałych bohaterów, skrywa cierpienie spowodowane samotnością, brakiem miłości i zaniedbaniem ze strony własnych rodziców.
Film miał swoją światową premierę w tym roku na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie, gdzie zdobył nagrodę CICAE Art Cinema Award.
21:00 – Koncert: The Broken Sound
of Krakow
Wykonawcy: Petre Ionuțescu (trąbka) & Doctorul Sinteză (Alexandru
Pascu i Cristian Văduva)
Koncert z balkonu Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie (Rynek Główny 25)
_______
Bilety kinowe: 31 zł (normalny), 26 zł (ulgowy), 23 zł (klubowy/senior), 110 zł (karnet na 5 seansów)
Bilety do nabycia online na stronie www.kinopodbaranami.pl lub w kasie kina.
Bilety na czytanie performatywne: 25 zł
Bilety do nabycia online na stronie https://bilety.cricoteka.pl/ lub w kasie Cricoteki.
POZOSTAŁE IMPREZY: WSTĘP WOLNY
PARTNERZY FKR 2026:
Międzynarodowe Centrum
Kultury w Krakowie, Kino Pod
Branami, Ośrodek Dokumentacji
Sztuki Tadeusza Kantora – Cricoteka, KBF- Krakowskie Biuro Festiwalowe, Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Krakowie, Wydawnictwo Amaltea, Zakład Filologii Rumuńskiej UJ, Konsulat Honorowy Rumunii w Krakowie, Towarzystwo Polsko-Rumuńskie w Krakowie