15 stycznia br., w symbolicznym dniu dla kultury rumuńskiej, wraz z Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie (MCK) zapraszamy na wydarzenie poświęcone jednej z ważnych premier wydawniczych zimy 2025/2026 w Polsce: tom Karpaty. Opowieść o pewnych górach autorstwa profesora Macieja Janowskiego, wydany przez MCK w prestiżowej serii Biblioteka Europy Środka.
Podczas wydarzenia, które rozpocznie się o godz. 18.00 w Międzynarodowym Centrum Kultury (Rynek Główny 25), o książce dyskutować będą jej autor, prof. Maciej Janowski, oraz prof. Jacek Purchla, założyciel i wieloletni dyrektor MCK, jeden z niezaprzeczalnych autorytetów intelektualnych współczesnej Polski.
Książka Karpaty. Opowieść o pewnych górach opisuje przestrzeń, w której człowiek i krajobraz tworzą wspólnotę losu. To prowadzona z literacką uważnością i historyczną erudycją narracja o wielonarodowym obszarze, w którym przez stulecia współistniały różne grupy etniczne i wyznaniowe. Żyli na nim Polacy, Rusini, Słowacy, Węgrzy, Rumuni, Czesi, Żydzi i Niemcy. W tym specyficznym obszarze, rozpiętym między kulturami i imperiami, „górskość” stała się kategorią kulturową, sposobem życia i myślenia, kształtowanym przez naturę, wierzenia i sztukę.
O tym, czym jest pojęcie „górskości” – jak zmieniało się i kształtowało, jak wpływało i wpływa na tożsamość regionu, porozmawiają dwaj wspomniani eksperci, prof. Maciej Janowski i prof. Jacek Purchla. Nawiążą do okresu przemian w Karpatach – wysiedleń, industrializacji, przekształceń krajobrazu i pamięci. Zastanowią się, jak socjalistyczna rzeczywistość, a potem transformacja odbiły się na charakterze tego obszaru. Tę panoramę historyczną uzupełnią najciekawsze wątki związane z ze specyfiką tego regionu – jego pograniczności, romantyzowanej górskiej wolności zderzanej z nędzą, przemocą oraz wyzyskiem w tym regionie czy zmieniających się ideałów piękna w kontekście górskiej przyrody i krajobrazu.
Prof. Macieja Janowski – dyrektor Instytutu Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk. Z Instytutem Historii PAN związany zawodowo od 1993 r. Kieruje w nim Zakładem Historii Idei i Dziejów Inteligencji w XIX–XX wieku. Specjalizuje się w historii Polski i Europy Środkowej XIX wieku. Laureat Nagrody historycznej „Polityki”, Nagrody Biblioteki Raczyńskich i Nagrody im. Jerzego Giedroycia (jako współautor książki „Dzieje inteligencji polskiej do roku 1918”). Autor m.in. takich publikacji jak „Inteligencja wobec wyzwań nowoczesności. Dylematy ideowe polskiej demokracji liberalnej w Galicji w latach 1889-1914” (1996), „Polska myśl liberalna do 1918 roku” (1998), „Narodziny inteligencji 1750-1831” (2008).
Prof. dr hab Jacek Purchla — wykładowca, jeden z czołowych światowych ekspertów zajmujących się tematyką dziedzictwa kulturowego. Prowadzi badania nad rozwojem miast, historią społeczną i historią sztuki XIX i XX wieku, jak również teorią i ochroną dziedzictwa kulturowego. Autor ponad czterystu prac naukowych, w tym wielu książek. Założyciel i wieloletni dyrektor Międzynarodowego Centrum Kultury, gdzie pełni obecnie funkcję pełnomocnika dyrektorki ds. naukowych. Jest również wiceprezydentem Europa Nostra, a od roku 2024 również przewodniczącym Jury Nagród Dziedzictwa Kulturowego/Nagród Europa Nostra. W latach 2015–2020 przewodniczący Polskiego Komitetu ds. UNESCO, a w latach 2016–2017 przewodniczący Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO.